Spinnaker Of Gennaker?

Spinnaker of Gennaker?

That’s the question….

In dit blog zal ik een verslag doen van onze zoektocht naar het juiste licht-weer-zeil. Hopelijk vind je het interessant en doe je zelf nieuwe ideeen op voor je eigen boot. Misschien heb je wel een nuttige tip of een vraag, laat het ons dan weten!

Voor onze C36 zijn wij sinds vorig najaar serieus gaan nadenken over de aanschaf van een licht-weer-zeil. Er bestaan in principe diverse soorten, namelijk:

  1. halfwinder
  2. bollejan
  3. gennaker
  4. spinnaker

Welke eigenschappen hebben deze zeilen?

Een halfwinder is eigenlijk een soort extra grote/bolle genua die alleen onderop aan de boeg vastzit (en natuurlijk bovenop met de val aan de mast). De halfwinder kan op ruime koers gebruikt worden, maar ook hoger aan de wind. Er hoeft geen spi-boom te worden gebruikt, en kan dus makkelijk door een kleine bemanning gebruikt worden. De term halfwinder wordt schijnbaar ook wel eens gebruikt voor cruising spi’s  (maar dit is niet correct; een cruising spi is feitelijk een gennaker). De halfwinder wordt met 1 schoot bediend.

Halfwinder.

Een bollejan lijkt op de hierboven beschreven halfwinder, met als verschil dat deze ook nog aan de voorstag vast zit. Een DRS (drifter reacher spinnaker) wordt ook wel (foutief) bollejan genoemd en deze is meest geschikt voor halfwindse koersen. Het DRS zeil is eigenlijk een asymmetrisch voorzeil dat qua formaat tussen een gennaker en een genua inzit, en kan niet goed gebruikt worden in combinatie met een genua rol-reef-systeem. Dit laatste geldt ook voor de bollejan. Een ‘echte’ bollejan is echter een dubbele halfwinder, bestaande uit twee identieke zijden (en is dus symmetrisch).  De bollejan wordt in- of uitgeklapt gezeild. Bij voor-de-wind varen kan bij de ‘echte’ bollejan het ene identieke deel achter het andere deel worden weggetrokken zodat een soort spinnaker ontstaat die middenonder aan de boeg (en dus ook aan de voorstag) vastzit. De bollejan wordt aan de loefzijde met een spi-boom gezeild, aan lijzijde met of zonder spi-boom.

Dubbele bollejan.

Een gennaker is een asymmetrische spinnaker. Wordt ook wel ACS (asymmetrische cruising spinnaker) genoemd. Een gennaker wordt gevaren met twee schoten tegelijk aan de ene schoothoek, en wordt daarnaast aan de boeg vastgemaakt (maar niet aan de voorstag). Door de lijn aan de boeg te laten vieren kan het zeil ook iets ‘vliegend’  gevaren worden. De gennaker kan met of zonder spi-boom gezeild worden en is geschikt voor iets hogere koersen dan de zeilen die hierboven genoemd zijn. Er kan indien gewenst gebruik gemaakt worden van een boegspriet zodat meer zeiloppervlak gevoerd kan worden, maar het is niet noodzakelijk. Dit type zeil is geschikt voor wind tot circa 20 knopen. Als het zeil over stuurboord staat, loopt de bakboord schoot voor de boeg langs (buitenom). Bij het veranderen van koers (door gijpen) draait het hele zeil dan voor de voorstag buitenom, in tegenstelling tot een normale fok/genua/bollejan/ halfwinder die allemaal over het voordek gaan.

Gennaker.

Een spinnaker is een symmetrisch zeil dat altijd vrij van de boeg (vliegend) gezeild wordt. Er zijn drie basistypen, te weten: de full-radial spinnaker, de tri-radial spinnaker en de radial-head spinnaker. Dit onderscheid heeft oa. te maken met de manier waarop de verschillende stroken van het zeil aan elkaar zijn bevestigd, en hoe bol het zeil is gesneden. Full-radial spinnakers heb je in de vorm van een Runner-type (voor echt ruime koersen) en Reacher-type (voor halve wind en ruime wind, dit zeil is iets kleiner dan het Runner-type). Runner en Reacher zeilen zijn er in 2 kwaliteiten, heavy (voor 15-30 knopen wind) en medium (10-20 knopen wind), dus met een zware kwaliteit doek of minder zwaar. De tri-radial spinnaker kan van iets scherper dan halve wind, tot aan voor de wind gevaren worden (qua koers gaat dit zeil iets minder scherp dan het Reacher-type) en wordt meestal met een spi-boom gebruikt. De radial-head spinnaker wordt altijd met een spi-boom gevaren en is qua koers vergelijkbaar met de tri-radial spinnaker. Bij ‘gijpen’ met een spinnaker draait het zeil niet, zoals bij de hierboven beschreven lichtweer-zeilen en de asymmetrische spinnaker; wel moet de spi-boom worden losgehaald en naar het andere boord verplaatst worden. Een spinnaker heeft altijd een bakboord- en een stuurboord schoot, die elk aan een van de onderste punten van het zeil worden bevestigd.

Spinnaker.

Verschillende ‘cuts’ voor gennakers en spinnakers, hier zie je het verschil tussen radial head, tri-radial en full-radial cutting.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Tot zover een beschrijving van de diverse licht-weer zeilen. Dan heb ik er nog eentje overgeslagen, dat is de Code Zero (Code 0). Dit type zeil zit tussen een genua (grote fok) en een gennaker in, en is in principe bedoeld voor hoog-aan-de-windse koersen bij licht weer (tot 10 knopen wind ongeveer). Dit in tegenstelling tot de hierboven beschreven zeilen, die in principe juist bedoeld zijn voor ruime koersen! Voor wedstrijdzeilers heeft dit type zeil als voordeel dat het een relatief gunstige keus is gezien de toegekende handicap aan de zeilboot. Een code 0 wordt gebruikt met een eigen rol-reef-systeem.

In onderstaande figuur wordt een overzicht gegeven van de verschillende windrichtingen en windsnelheden waarvoor de genoemde zeilen geschikt zijn.

Van de beschreven zeilen viel onze keus op de asymmetrische gennaker, omdat:

  • deze niet met een spi-boom hoeft te worden gevaren
  • meer geschikt is voor short-handed zeilen
  • minder risico’s heeft, zoals het optreden van ‘Chinese Gybe‘ bij spinnakers (hoewel het ook bij gennakers soms gebeurt)

Ons dilemma zat ‘m vooral in de keuze die wie hierna moesten maken, namelijk: gaan we de gennaker strijken met of zonder slurf/sok/hoes? Een andere optie is het gebruik van een top-down furler (een indraai mechanisme dat lijkt op dat van een rolfok). Die keuze moet eerst gemaakt worden, omdat de grootte van het zeil hierdoor mede wordt bepaald. Voor- en nadelen zijn:

  • top-down furlers zijn kostbaar (vanaf 2.000,- eu)
  • top-down furlers zijn minder geschikt om in te rollen bij hardere wind (zegt men)
  • slurf/sok/hoes is meer handelingen bij hijsen (eerst zeil met slurf hijsen, dan slurf omhoog doen)
  • slurf/sok/hoes kan alleen omlaag (strijken) als er geen druk in het zeil staat; dit geldt overigens ook voor het strijken zonder slurf
  • slurf/sok/hoes leidt tot een kleiner zeil, omdat de slurf ruimte van het voorlijk inneemt (30cm)
  • slurf wordt veel aangemerkt als bijzonder geschikt voor kleine bemanning
  • het zeil is in de slurf gemakkelijker op te ruimen en weer klaar voor gebruik te maken

Slurf in actie.

Bovenstaande afwegingen makende, hebben we besloten om het dit jaar zonder slurf/sok/hoes te gaan proberen met een asymmetrische spinnaker. We hebben verschillende offertes opgevraagd, en het maakte nogal verschil qua prijs of je een standaard gennaker bestelt of een op maat gemaakte. Bij een op maat gemaakt zeil hoef je natuurlijk geen concessies te doen, het zeil is dan precies op maat voor jouw boot. En je kunt zelf het design en de kleur van het zeil bepalen. Maar een standaard gennaker leek ons ook prima, en het bespaart een hoop in de kosten. We hebben toch nog maar even de spinnakerval (voorlijklengte) nagemeten om het meest geschikte (standaard)formaat te kunnen bestellen.

En nu …. de nieuwe gennaker is besteld, met een turtle bag die het opruimen en het hijsen hopelijk toch iets makkelijker maakt. Spannend!

Turtle bag waarin de spinnaker hijsklaar wordt vastgezet aan dek.

Toevoeging juli 2018: we hebben alsnog een slurf besteld voor de nieuwe gennaker. Na een aantal maal te hebben gezeild zonder sok/slurf, bleef het toch lastig om die enorme lap zeil te hijsen en strijken met een kleine bemanning. Die sok gaat met zeil erin gewoon in de turtlebag, waardoor opbergen nog eenvoudiger wordt. Opvallend detail: de sok is door de ovalen kunstof ring bijna net zo zwaar als het hele zeil en de turtlebag samen!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *