Navigeren over een wantij

Hoe kan ik een tocht plannen over het Wad?

Zoals ik al in een eerder blog beschreef, zijn wij afgelopen zomer voor het eerst over de Waddenzee getrokken. Ook hebben we ons flink ingelezen in de materie, zodat we vonden dat we voldoende theoretische kennis hadden om dit veilig te doen. In dit blog wil ik een paar praktische tips geven over het maken van een vaarplan voor het Wad. Maar dit is op geen enkele manier bedoeld om een compleet beeld te geven van alles wat je er tegen kunt komen. Ik raad je daarom sterk aan om, als je van plan bent dit ook te proberen, een degelijk naslagwerk te kopen over navigeren over het Wad. Zie bijvoorbeeld mijn stukje ‘Voor het eerst het Wad op’. Een nuttige serie introductie video’s over waddenvaren vind je via: https://www.youtube.com/watch?v=kYOBxyu5hFY.

Dit blog is alleen bedoeld om een indruk te geven van de dingen die wij controleren voordat we een waddentocht maken.

Het plannen van een tocht door een gebied met wantijen pakken wij als volgt aan:

  1. Stel vast wat de minimaal benodigde diepte is voor de boot, het is verstandig om bijvoorbeeld 30cm speling onder de kiel te nemen bij licht weer en meer speling als er golven staan. In ons geval is de minimale doorvaartdiepte van het water dus 170cm.
  2. Stel vast welke route je wilt nemen.
  3. Stel vast op welke dag de tocht gaat plaatsvinden.
  4. Kijk op de zeekaart wat de grootste ‘hoogte’ is waar je overheen moet varen. Dus het ondiepste stuk.
  5. Zoek op rws.nl/getij de voorspelde hoogtes van het getij, op een meetpunt dicht bij het wantij.
  6. Bereken of je op het hoogste punt kunt passeren: (hoogte getij – kaarthoogte) moet groter zijn dan minimale diepte bij 1. Let erop dat de diepte en de hoogte van het getij zijn uitgedrukt ten opzichte van LAT. (Als je niet weet wat dat is, lees dan het eerder genoemde handboek).
  7. Zijn er meerdere ondiepe passages, bereken dan voor elke ondiepte of je kunt passeren.
  8. Als de doorgang voor alle wantijen mogelijk lijkt gedurende een paar uur, dan gaan we verder plannen. Staat er alleen voldoende water bij vloed, maar het uur ervoor of erna niet? Dan is het waarschijnlijk niet zo verstandig om die route te nemen. Een beetje speling is wel verstandig, dus doe niet teveel concessies aan de minimale diepte. (Ik weet, dit is verleidelijk).
  9. Bepaal of je met opgaand of afgaand tij (stijgend of dalend water) wilt varen. Bij voorkeur met opgaand tij een wantij ‘op’ varen, want dan kun je makkelijker loskomen mocht je vast komen te zitten. In de grote geulen wil je echter bij voorkeur niet tegen de stroom in varen, dus plan het liefst zo, dat je daar met het tij meevaart of rond de kentering van het tij (dwz. 1-2 uur voor en na elk hoog- of laagwater).
  10. Kijk nu op de website met de getijden informatie: gedurende welke periode moet je bij het begin van de eerste ondiepte zijn? Dit bepaal je voor elke ondiepe passage.
  11. Hoe snel denk je te gaan varen? Bereken hoeveel vaaruren je nodig hebt om aan het begin van het eerste wantij te komen, om over het eerste wantij te varen, naar het begin van het tweede wantij etc. Bedenk voor elk stuk of je stroom mee of tegen zult hebben, want dit bepaalt hoeveel tijd je nodig hebt om die passage af te leggen. Hoeveel stroom er staat kun je in een stroomatlas aflezen, maar er is ook een vuistregel: 3 knopen stroom in de zeegaten, 2 knopen in de grote geulen en 1 knoop rond de wantijen. Kijk (als zeiler) ook goed naar de koers ten opzichte van de windrichting bij het schatten van je snelheid op elk stuk van de route. Even goed puzzelen!
  12. Stel, je bent bij het eerste wantij met opkomend tij en je gaat erover zodra er voldoende water staat (zo vroeg mogelijk). Heb je dan genoeg tijd om naar de volgende ondiepte(s) te varen er daar overheen te varen? Gebruik hiervoor de informatie die je bij 11. hebt verzameld. En kijk ook even naar de stroomrichting in de diepe geulen en de zeegaten die je passeert. Komt het handig uit? Heb je voldoende tijd?
  13. Laatste check: controleer kort voor vertrek of er een afwijking van de waterstand is. Een voorbeeld: bij harde noordenwestenwind kan de waterstand bij Harlingen bijvoorbeeld 10cm hoger zijn dan normaal. Dit wordt in het marifoon scheepvaartbericht aangeduid als ‘afwijking van de waterstand’. Je kunt er dan ook vanuit gaan dat het water op het Zuidoostrak (vlak bij Harlingen) 10 cm hoger staat dan voorspeld op rws.nl/getij; zowel bij eb als bij vloed. Stel echter dat de afwijking –10cm is, dan zul je mogelijk opnieuw moeten gaan rekenen want dan staat er dus minder water dan voorspeld.

Door dit stappenplan te volgen kun je berekenen hoe laat je moet vertrekken. Vergeet niet een halfuurtje extra te nemen voor het verlaten van de haven en het hijsen van het zeil! Mocht je dit laatste allemaal heel snel doen, en je zou onverhoopt te vroeg bij een wantij arriveren, dan kun je altijd even voor anker gaan om het juiste moment voor passage af te wachten. Alles beter dan met een achterstand beginnen en  de hele tocht te stressen omdat je misschien te weinig tijd hebt…

En als je het allemaal nog even wilt checken bij een ‘expert’: vraag voor vertrek aan de havenmeester hoe laat je het beste kunt vertrekken. Of kijk op het mededelingenbord van de haven, hier hangen vaak tabellen met gunstige vertrektijden voor elke route. Voor hoog- en laagwaters rondom Terschelling kun je ook kijken op http://www.jonkerterschelling.nl bij ‘getijdentabel’.

Belangrijke opmerking: Je bent ten alle tijden er zelf verantwoordelijk voor om de vereiste kennis op te doen voor het maken van een vaarplan voor de Waddenzee. Hiervoor zijn voldoende naslagwerken verkrijgbaar die dieper ingaan op de achtergronden van navigeren met waddenkaarten, wat te doen bij onvoorziene omstandigheden etc.

Dit stappenplan kan op geen enkele manier een naslagwerk vervangen. Het geeft alleen in het kort weer hoe wij stap voor stap een route hebben gepland. Aan dit stappenplan kunnen op geen enkele manier geen rechten worden ontleend.

Tot slot: vertrek altijd op tijd! Liever een uur te vroeg dan een kwartier te laat.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *